Ceza Yargılamalarında Makul Süre Koşuluna ilişkin Anayasa Mahkemesi Kararlarının Değerlendirilmesi

2012 yılından itibaren vatandaşlar, anayasal(veya Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında güvence altına alınmış) temel hak ve özgürlüklerinin devletin eylem veya ihmalleri ile ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmektedir. En sık karşılaşılan iddialardan biri, devletin makul sürede yargılama ödevini yerine getirmeyerek ve bazı durumlarda 10 yılı bulan sürelerde yargılamayı sonlandırmayarak özellikle ceza yargılamalarında kişilerin adil yargılanma hakkını ihlal etmekte olduğudur. Ceza yargılamalarında sanıklar, ceza mahkemeleri tarafından uzun süre yargılandıklarını ve bunun Anayasa’nın 36/1. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürerek manevi tazminat istemli başvurularda bulunmaktadırlar. Yargılama süresi, başvurucunun devletin eylemlerinden etkilenmeye başladığı an dikkate alınarak hesaplanmaktadır. Bu an, ceza yargılamasının başladığı gün olmak zorunda değildir. Ayrıca belirtmek gerekir ki, Anayasa Mahkemesi’nin bir başvuruyu incelemesi için yargılamanın tamamlanmış olması şartı da aranmamaktadır. Anayasa Mahkemesi konuya ilişkin bir şikâyeti aşağıdaki ölçütler ışığında değerlendirerek, ihlalin mevcut olup olmadığına karar vermektedir.